Christopher Nolan Homerem współczesnego kina.
Młody Telemach od lat czeka na powrót ojca, który po zakończeniu wojny trojańskiej nie dotarł do rodzinnej Itaki. Królewski zamek przejmują zalotnicy, a Penelopa kolejnymi fortelami odwleka wybór nowego męża. Odyseusz tymczasem walczy z morzem, bogami, potworami oraz własnymi słabościami.
Mity
Reżyser mierzy się z jednym z fundamentów europejskiej kultury – grecką epopeją łączącą pamięć o świecie mykeńskim z mitologią, religią oraz wielowiekową tradycją opowiadania. Literacki pierwowzór pozostaje punktem odniesienia, a nie ograniczeniem dla autorskich przekształceń. Twórca, który przyzwyczaił widzów do rozbudowanych konstrukcji narracyjnych i formalnych eksperymentów, tym razem stawia na klarowne opowiadanie historii. Nolan zachowuje wierność Homerowi, ale odciska na micie własne piętno.
Troja
Rozbudowanie wątku wojny trojańskiej wzmacnia scenariusz. Wojna staje się źródłem późniejszej traumy, pychy oraz moralnego ciężaru ponoszonego przez bohatera. Koń trojański okazuje się narzędziem podstępu, masowej zagłady oraz początkiem klątwy zwycięzców, którzy przez lata nie potrafią odnaleźć drogi do własnego domu. Motyw ten wpisuje się w uniwersalną opowieść o okrucieństwie wojny i moralnym upadku żołnierzy. U Homera bogowie surowo karzą za niecne czyny.
Realizacja
Mimo monumentalnej skali widowisko pozostaje narracyjnie przejrzyste. Hoyte van Hoytema wykorzystuje plenery, surowe wybrzeża oraz bezkres morza, aby stale podkreślać samotność człowieka wobec natury. Kamera nadaje bohaterom rangę mitycznych figur, po czym zbliżeniami odbiera im pomnikowość i pokazuje zmęczenie, strach oraz fizyczny koszt podróży. Scenografia Ruth De Jong buduje świat surowy, zakurzony i wyraźnie materialny. Kostiumy Ellen Mirojnick podkreślają społeczną pozycję postaci, lecz pozostają podporządkowane widowisku. Potężny dźwięk bitew, fal oraz drewnianych okrętów sprawia, że seans w formacie IMAX staje się doświadczeniem niemal fizycznym.
Dźwięk
Ludwig Göransson unika prostego naśladowania muzyki kojarzonej z peplum. Partytura opiera się na ciężkim rytmie, narastającym napięciu oraz motywach podkreślających nieuchronność losu. Muzyka unika dosłownego ilustrowania emocji. Zamiast tego naciska, osacza i zapowiada katastrofę. Montaż Jennifer Lame sprawnie łączy pałacowe intrygi w Itace z kolejnymi etapami tułaczki, dzięki czemu dwa oddalone światy stopniowo zaczynają funkcjonować jak części jednej opowieści. Dźwięk osiąga pełną siłę podczas scen morskich oraz wojennych. Trzask drewna, uderzenia fal, krzyki ludzi oraz szczęk broni tworzą brutalną warstwę widowiska, której nie da się sprowadzić do efektownego hałasu.
Damon
Matt Damon kreuje Odyseusza silnego, przebiegłego i coraz bardziej wyczerpanego. Jego bohater długo zachowuje postawę wodza przyzwyczajonego do rozkazów, lecz każda kolejna próba odbiera mu część pewności siebie. Aktor przekonująco kreśli portret człowieka, którego legenda zaczyna ciążyć bardziej niż zbroja. Odyseusz pozostaje strategiem, wojownikiem oraz manipulatorem, lecz pod tą warstwą coraz wyraźniej widać męża i ojca desperacko pragnącego odzyskać dawne życie.
Holland
Tom Holland gra Telemacha jako młodego człowieka zmuszonego do dorastania w domu przejętym przez agresywnych intruzów. Buduje postać z bezsilności, wstydu oraz stopniowo dojrzewającego buntu. Dzięki temu oczekiwanie na ojca przestaje być biernym stanem, a staje się walką o własną pozycję.
Hathaway
Anne Hathaway nadaje Penelopie chłód, inteligencję oraz polityczną sprawność. Jej cierpliwość ma niewiele wspólnego z uległością. Bohaterka zarządza kryzysem, rozgrywa zalotników i chroni królestwo dostępnymi środkami. Aktorka najwięcej osiąga w scenach opartych na spojrzeniach, niedopowiedzeniach oraz kontrolowanym napięciu.
Gwiazdy
Pozostałe gwiazdy uzupełniają narrację, otrzymując wyraziste role drugoplanowe. Charlize Theron wnosi do opowieści zmysłowość połączoną z groźbą zniewolenia. Robert Pattinson wykorzystuje nerwową energię oraz dwuznaczność. Zendaya buduje postać chłodną, skupioną i świadomą własnej przewagi. Lupita Nyong’o przyciąga uwagę godnością oraz wewnętrznym spokojem. Jon Bernthal wprowadza brutalność pozbawioną elegancji, potrzebną w świecie, w którym przemoc stanowi podstawowy język władzy. Tak duże zagęszczenie znanych nazwisk chwilami osłabia jednak zanurzenie w świecie przedstawionym. Zamiast mitologicznych bohaterów widz momentami dostrzega paradę współczesnych gwiazd.
Helena
Film jeszcze przed premierą budził dyskusje dotyczące obsady. Największe kontrowersje wywołało powierzenie roli Heleny czarnoskórej aktorce. Spór odsłania problem współczesnych adaptacji: twórcy chcą korzystać z autorytetu antycznego pierwowzoru, lecz jednocześnie swobodnie zmieniają jego utrwaloną ikonografię. Taka decyzja może drażnić widzów oczekujących kulturowej spójności obrazu antycznej Grecji. Artystycznym uzasadnieniem tej decyzji pozostaje jakość aktorstwa, nie ideologiczne deklaracje.
Grecja
Inny zarzut dotyczy nie dość przekonującego przedstawienia antycznej Grecji. Architektura, kostiumy oraz obyczaje tworzą krainę mitu, która mogłaby leżeć równie dobrze nad innym morzem. Uniwersalny wymiar opowieści okupiono osłabieniem lokalnego kolorytu. Brakuje mocniejszego zakorzenienia w religii, rytuałach, strukturze społecznej oraz codzienności świata Homera.
Widowisko
Powstało monumentalne, precyzyjne oraz zdyscyplinowane widowisko. Klasyczną narrację podporządkowano sile mitu, zachowując klarowność oraz rytm opowieści. Rozmach przytłacza kameralne emocje, a decyzje obsadowe prowokują dyskusje. Całość pozostaje widowiskiem wysokiej klasy, zrealizowanym z ambicją rzadko spotykaną we współczesnym kinie.
„Odyseja” zamienia grecką epopeję w potężne widowisko. Homer pozostaje fundamentem tej historii, lecz autorski podpis Nolana widać w każdej scenie. Dyskusje o „czarnej” Helenie przenoszą film w sam środek współczesnego sporu kulturowego.
Atuty:
- wierność epopei
- zajmująca narracja
- kreacja świata
- sposób narracji
- wątek wojny trojańskiej
- skala realizacji
- reżyserska dyscyplina
- wyraziste role aktorskie
- warstwa dźwiękowa
- ujęcia i montaż
- ponadczasowy charakter opowieści
- ogromny sukces frekwencyjny
Mankamenty:
- długi metraż
- momentami spokojniejsze tempo
- słabe zakorzenienie w realiach greckiego antyku
- zagęszczenie gwiazdorskiej obsady
- kontrowersyjne decyzje castingowe
- chwilami nadmierna pomnikowość
Polecane dla:
- miłośników twórczości Christophera Nolana
- fanów widowisk historycznych
- zainteresowanych mitologią grecką
- wielbicieli epickiego kina
- ceniących klasyczną literaturę
- lubiących rozmach oraz spektakularne widowiska
Zwiastun:
- reżyseria: Christopher Nolan
- scenariusz: Christopher Nolan na podstawie „Odysei” Homera
- zdjęcia: Hoyte van Hoytema
- montaż: Jennifer Lame
- scenografia: Ruth De Jong
- kostiumy: Ellen Mirojnick
- muzyka: Ludwig Göransson
- dźwięk: Craig Henighan, Willie D. Burton, Gary A. Rizzo
- obsada: Matt Damon, Tom Holland, Anne Hathaway, Zendaya, Lupita Nyong’o, Charlize Theron, Robert Pattinson, Jon Bernthal, Benny Safdie, John Leguizamo, Elliot Page, Himesh Patel, Bill Irwin, Samantha Morton, Jesse Garcia, Will Yun Lee, Mia Goth, Corey Hawkins, Nick Tarabay, Jimmy Gonzales, Maurice Compte
tytuł oryginalny: The Odyssey
produkcja: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania
gatunek: dramat antyczno-wojenno-rodzinny
rok: 2026
polska premiera: 17 lipca 2026 roku
dystrybucja: United International Pictures sp. z o.o.
Obejrzany w piątek 24 lipca 2026 roku o godzinie 18:00 w kinie Cinema City Sadyba Best Mall na sali IMAX.